Stelt u zich voor: een gewone ochtend in het zuiden van Sri Lanka, ergens in een klein dorpje. De regen is eindelijk voorbij, de tuin is drassig, en een vrouw begint – zoals zo vaak – het erf aan te vegen. Maar tussen het natte blad en de modder valt haar oog op iets opvallends. En dat veranderde niet alleen haar dag, maar ook een stukje wetenschappelijke geschiedenis.
Haar nieuwsgierigheid trok haar man erbij. Wat ze samen ontdekten was behoorlijk bizar: een roodachtig, opvallend gevormd ‘wezen’, met zo’n doordringende geur dat er meteen een zwerm vliegen op afkwam. Geen vergeten stuk fruit — maar een schimmel waarvan men dacht dat die al ruim een eeuw geleden was verdwenen.
Na meer dan een eeuw verdwenen: een zeldzame schimmel duikt op tussen de jackfruitbomen
Het gebeurde in Hapugala, een dorp vlakbij Galle. De Sri Lankaanse natuuronderzoeker en journalist Sajeewa Wijeweera kwam toevallig langs, raakte meteen gefascineerd door het vreemde organisme – langgerekt, felrood, glanzend van het slijm. Gelukkig legde hij het vast op foto’s en dook zelf in de literatuur. Geen enkele match, zelfs niet in grote wereldwijde databases. Tijd om hulp in te schakelen van lokale wetenschappers.
Met de hulp van onderzoeker Bhathiya Gopallawa (Universiteit van Peradeniya) lukte het uiteindelijk: dit was Mutinus bambusinus, in de volksmond wel ‘stinksigaar’ genoemd. Voor het laatst beschreven in Sri Lanka – schrik niet – in 1919. En wel in de beroemde botanische tuinen van Peradeniya. Bij bamboe, inderdaad, niet tussen tropische vruchten of siervariëteiten.
Wat is de Mutinus bambusinus eigenlijk voor schimmel?
Lokale bewoners noemen de schimmel nai hathu (‘slangschimmel’), omdat hij met wat fantasie op een slangetje lijkt. De familie van deze schimmels heet ‘phalloïden’. Ze zien er altijd enigszins dubieus uit — felrood, langwerpig, ruikend naar rottend vlees. Juist die walgelijke geur is essentieel: hij trekt vliegen aan, die het slijm van de top voeden. Zo worden de sporen verder over het eiland verspreid.
Opvallend detail: het nieuwe exemplaar stond helemaal niet bij bamboe, maar tussen jackfruit-, nootmuskaatbomen en sierplanten. Wetenschappers stonden zelf even met hun mond vol tanden. Blijkbaar gedijt deze soort op meer plekken dan altijd werd aangenomen – een toevalstreffer, in de achtertuin.
“Zonder oplettende bewoners was deze vondst nooit gedaan,” zegt botanica Deepthi Yakandawala, onderzoeker en betrokken bij deze case. Inmiddels zijn dankzij de hype minstens vijf nieuwe waarnemingen gedaan in Sri Lanka. Misschien was de schimmel nooit werkelijk verdwenen – maar keken we er simpelweg overheen?
Deze vondst onderstreept: gewone dagelijkse observaties zijn vaak het beginpunt van nieuwe wetenschap, ook anno 2025. Het vakblad Ceylon Journal of Science stelde: de herontdekking van Mutinus bambusinus laat zien hoe weinig we nog weten van de schimmelrijkdom in Sri Lanka, om van Nederland maar te zwijgen.
Volgens professor Nimal Adikaram, mede-auteur van het onderzoek, telt Sri Lanka mogelijk 25.000 soorten schimmels — maar wetenschappers hebben er pas zo’n 3.000 fatsoenlijk beschreven. Veel soorten verdwijnen wellicht voordat ze ooit een naam krijgen, doordat hun leefgebied verdwijnt of het klimaat verandert.
“Lange tijd waren schimmels het ondergeschoven kind van de wetenschap,” aldus Adikaram. “Dit soort vondsten laat zien dat juist in de meest gewone tuinen, tussen de hortensia’s of zelfs de rozen in een Haagse voortuin, een nieuw hoofdstuk van de natuurgeschiedenis kan beginnen.”
Hoe herkent u een bijzondere schimmel in uw tuin?
- Ziet u een onbekende felgekleurde paddenstoel of schimmel, vooral na nat weer? Noteer het uiterlijk en maak duidelijke foto’s.
- Let op de geur: schimmels als de Mutinus ruiken vaak onaangenaam — dat is geen vergissing, maar biologie aan het werk.
- Rapporteer uw vondst bij lokale natuurverenigingen, zoals de Nederlandse Mycologische Vereniging, of deel hem in de app ObsIdentify. Wetenschappers staan te springen om tips van oplettende burgers.
En wie weet vindt ú, tussen de buien door, de volgende zeldzame schimmel – gewoon onder de pruimenboom.