Een energierevolutie uit de diepe aarde
De onderzoekers van deze baanbrekende studie stellen: de aardkorst heeft genoeg natuurlijke waterstof geproduceerd om te voldoen aan onze huidige wereldwijde energiebehoefte. Het gaat er nu om dit slim en duurzaam te winnen.
De focus op waterstof springt sinds kort steeds meer in het oog tussen de bekende duurzame opties als wind of zon. Niet zo raar: waterstof is schoon — bij gebruik komt alleen waterdamp vrij, terwijl zijn energetische waarde hoger ligt dan die van fossiele brandstoffen. Bovendien kun je er vrijwel alles mee: auto’s, woningen, zelfs industrie. Alleen, waterstof maken uit water vraagt veel energie, techniek en — dat merken we nu ook in Nederland, met de steeds langere droge zomers — water is niet oneindig.
Doorbraak uit Oxford: waar en hoe ontstaat natuurlijke waterstof?
Hier komt het verrassende nieuws van het Oxford-team, met Chris Ballentine aan het roer. Tot nu toe hadden geologen maar een vaag idee waar en hoe grote voorraden waterstof zich diep in de aarde ophopen. Het onderzoek — verschenen in het tijdschrift Nature — laat nu zien dat er in het verleden, en nog steeds, gigantische hoeveelheden waterstof in de bodem zijn gevormd.
Ballentine zegt het helder: “Het draait er nu om te begrijpen waar de waterstof vrijkomt, zich verzamelt en bewaard blijft.” Zoals zo vaak, draait het om de juiste omstandigheden op het juiste moment.
Waar ligt die schat? Nieuwe aanwijzingen voor speurders
Goed nieuws is dat het team een geologische checklist samenstelde — de ingrediënten voor vindplaatsen van natuurlijke waterstof onder onze voeten. Verschillende internationale energiebedrijven in onder andere Rotterdam en Groningen, maar zeker ook bedrijven als Shell en Gasunie, zijn nu aan het kijken: hoe kunnen wij deze schat het eerst vinden?
Het recept voor een natuurlijke voorraad: een ‘bron’ van waterstof (meestal water), reactieve gesteenten, en een ‘deksel’ dat voorkomt dat het ontsnapt. In totaal zijn er zo’n dozijn natuurlijke processen die waterstof vormen, maar de simpelste is een chemische splitsing van water in waterstof en zuurstof. Alle gesteenten waar zo’n reactie mogelijk is, zijn kandidaat-bronnen.
Van Rio Tinto tot Zeeland: waar is de kans het grootst?
Eén van de bekendste plekken is Rio Tinto in Zuid-Spanje — een wereldwijd bekend geologisch fenomeen waar natuurlijke processen al miljoenen jaren aan de gang zijn. In Nederland kijken ondergrond-experts nu met andere ogen naar onze eigen zoutkoepels en oude stortplaatsen, vooral in Noord-Nederland — je weet maar nooit.
Sommige gebieden zijn extra kansrijk: bijvoorbeeld zogenaamde ‘ofiolieten’, stukken aardmantel die ooit onder zee lagen maar nu aan land liggen — Albanië toonde in 2024 een gigantische waterstofvoorraad in zo’n zone. Ook stollingsgesteenten, uit lava of magma, en de duizenden miljoenen jaren oude ‘groensteen’-gordels (groen van o.a. chlooriet) zijn veelbelovend.
Is het duurzaam genoeg? En wat zijn de valkuilen?
Een interessant detail: bepaalde microben in de bodem leven graag van waterstof. Barbara Sherwood Lollar, co-auteur, geeft aan: “Waar bacteriën waterstof kunnen opeten, ga je waarschijnlijk weinig grote voorraden vinden.” Locatiekeuze vraagt dus aandacht — niet elke vindplaats is geschikt voor grootschalige winning.
Nu komt waterstof vooral uit aardgas, wat nogal wat CO2-uitstoot meebrengt. Natuurlijke ‘schone’ waterstof uit de diepe aarde heeft een minimale klimaatvoetafdruk, aangezien het zonder fossiel tussenstap direct uit de bodem gewonnen kan worden. De aardkorst levert volgens Ballentine ‘meer dan genoeg’. De komende jaren wordt het spannend: wie vindt het eerst een toegankelijk, veilig en rendabel gasveld?
Wat betekent dit voor Nederland?
- Blijf alert op nieuws over waterstofboringen — mogelijk komt dit thema sneller naar ons toe dan gedacht.
- Hebt u een achtergrond in geologie, techniek of ondergrondse opslag? Dit wordt topgebied voor werkgelegenheid.
- Woningen op waterstof — wie weet gebeurt dat straks als eerste in Limburg of Friesland, niet alleen in Noorwegen of Duitsland.
- Vergelijk met aardgas: ook dat begon als curiositeit — nu opent Nederland misschien straks een nieuw hoofdstuk in de energietransitie.
Een feit: als we deze bron op verantwoorde wijze benutten, kunnen we duizenden generaties vooruit. Nu is het aan ons — en aan onze kinderen — om het goed te doen.