Archeologie, maar dan onder water: een team van Britse wetenschappers heeft op de zeebodem van de Noordzee gigantische sporen ontdekt — veroorzaakt door reusachtige ijsbergen aan het einde van de laatste ijstijd. deze vondst geeft niet alleen nieuwe inzichten in onderwaterarcheologie, maar zelfs een waarschuwing voor onze toekomst op aarde.
Oeroude ijsbanen: tekenen van kolossale gletsjers in onze Noordzee
Tijdens de laatste ijstijd — pakweg 18.000 jaar geleden — zag het landschap van West-Europa er heel anders uit. Groot-Brittannië, Scandinavië én het huidige Noordzeebekken lagen onder een dikke ijskap. wat wij nu kennen als zee, was ergens tussen land en bevroren vlaktes.
De zeespiegel stond tientallen meters lager en de Noordzee was een soort ijzige snelweg voor gigantische ijsbergen, waarvan sommige zo groot als een stad als Den Haag. Door langzaam te schuiven, groefden deze kolossen diepe sporen in de zeebodem.
Wat dit extra boeiend maakt: wetenschappers vonden deze sporen niet tijdens archeologisch onderzoek, maar in data van seismisch onderzoek — bedoeld voor olie- en gaswinning door bijvoorbeeld Shell of NAM.
“We hebben erosiesporen gevonden die kilometerslang zijn en verscholen liggen onder metersdikke zeeklei,” zegt James Kirkham, geoloog van het British Antarctic Survey. Sommige ingesneden banen bleken wel 10 kilometer breed — haast niet voor te stellen!
Een les uit het verleden: wat zegt deze ontdekking over klimaatverandering?
De Britse onderzoekers denken dat de ijssporen niet alleen fascinerend zijn vanwege hun leeftijd. Het biedt ook een unieke kans om het smelten van huidige Antarctische ijsplateaus te begrijpen.
“De ijskolossen die deze krassen achterlieten, lijken veel op de hedendaagse ijsbergen die we nu bij Antarctica afbreken zien, zoals de A68a en A23a,” schrijven de onderzoekers. dat geeft ons een blik op hoe het afbrokkelen van enorme ijsplaatsten werkt.
Ze zagen dat de sporen van breed en recht steeds smaller en bochtiger werden — een teken dat de ijsbergen onderweg begonnen te breken in kleinere stukken. Precies zo’n proces zagen we de afgelopen decennia rondom de Larsen B ijskap en, recenter, toen de A68a-ijsberg uiteenviel.
Volgens het onderzoek – gepubliceerd in Nature Communications – is dit patroon een duidelijk teken van het uit elkaar vallen van gigantische gletsjers. De zorgen van experts zijn echt: zulke processen kunnen het smelten van ijsmassa’s versnellen, met stijgende zeespiegels als concreet gevolg.
Het verleden laat zien hoe snel dingen kunnen veranderen. als hetzelfde nu in Antarctica gebeurt — en de kans is reëel — kunnen kuststeden als Rotterdam sneller dan verwacht met hogere waterstanden te maken krijgen.
Wat betekent dit voor Nederland?
- Bescherming tegen het water blijft prioriteit. De deltawerken zijn ingenieus, maar de stijgende zeespiegel vereist continu aanpassen.
- De Noordzee is een historisch archief. Onder water liggen nog duizenden verhalen over klimaat én menselijke aanwezigheid (denk aan Doggerland!).
- Onderzoek verbinden met actie. Door patronen uit het verleden te herkennen, kunnen we beter anticiperen op klimaatverandering en afspraken maken, bijvoorbeeld in Rotterdam of met waterbeheer in Groningen.
Het zoeken naar dit soort verhalen is nooit saai. wie weet welke geheimen de Noordzee ons de komende jaren nog brengt?